Waarom houden wij Nederlanders zo van “1+1 gratis”? (En doen ze dat ook in andere landen?)
Loop een supermarkt binnen en de kans is groot dat je ze ziet: stickers met “1+1 gratis”, “2e halve prijs” of stapelkortingen. In Nederland zijn dit soort acties jarenlang een vast onderdeel geweest van het boodschappenritueel. Maar er komt beweging in: Lidl Nederland stopt met stapelkortingen op voeding en wil terug naar vaste prijzen per product. Volgens Lidl geven dit soort acties wel een voordeelgevoel, maar pakt het in de praktijk niet altijd zo voordelig uit.
Het voordeelgevoel: “ik win”
Dat Nederlanders dol zijn op “1+1 gratis” heeft veel te maken met psychologie. Een actie voelt als een kleine overwinning: je hebt het idee dat je slim hebt ingekocht. “Gratis” triggert bovendien extra sterk; het woord weegt zwaarder dan “50% korting”, ook al komt het in veel gevallen op hetzelfde neer.
Zekerheid en controle in dure tijden
Boodschappen zijn de afgelopen jaren voor veel mensen merkbaar duurder geworden. Acties geven dan een gevoel van controle: je kunt besparen door te plannen, te hamsteren of je voorraad slim aan te vullen. Dat past bij hoe veel Nederlanders boodschappen doen: pragmatisch, prijsbewust en graag met het idee dat je “goed uitkomt”.
Maar: acties sturen ook je gedrag
Tegelijkertijd werken bulkacties (zoals 1+1) ook als duwtje richting méér kopen dan je van plan was. Je koopt sneller twee stuks, ook als je er eigenlijk maar één nodig hebt. Dat kan leiden tot:
- meer uitgaven in één keer
- meer voorraad (en soms verspilling)
- minder overzicht over de echte prijs per stuk
“Nederland is doorgeslagen met aanbiedingen”
In het bericht dat rondgaat zegt Lidl Nederland dat Nederland is “doorgeslagen met aanbiedingen” en dat “gratis niet gratis is”. De kern van die boodschap: acties kunnen een voordeelgevoel geven, terwijl de totale prijs of je uiteindelijke boodschappenmandje niet altijd goedkoper uitpakt.
Lidl wil daarom terug naar vaste prijzen, zodat je als klant niet afhankelijk bent van tijdelijke acties en beter weet waar je aan toe bent. Lidl is niet de enige: Dirk werkt al langer zonder stapelkortingen en stelt dat dit soort aanbiedingen uiteindelijk kunnen leiden tot hogere prijzen, omdat kosten ergens moeten worden terugverdiend.
Doen ze “1+1 gratis” ook in andere landen?
Ja, promoties bestaan overal, maar de vorm verschilt per land en per supermarktketen.
In veel landen zie je kortingen, bonusprijzen, multipacks en tijdelijke aanbiedingen. Het typisch Nederlandse “bonus-gevoel” (met veel, veel acties tegelijk) is niet overal even sterk aanwezig. In sommige landen ligt de nadruk vaker op structureel lagere prijzen of eenvoudige aanbiedingen (bijvoorbeeld een vaste korting per product), terwijl andere landen juist weer bekend staan om stevige promoties.
Het is lastig om één land als “dé standaard” te noemen, omdat supermarkten lokaal concurreren en wet- en regelgeving, koopkracht en winkelcultuur verschillen.
Wat betekent dit voor jou als shopper?
Als supermarkten minder stapelkortingen aanbieden, kan dat twee kanten op:
- Meer duidelijkheid: je hoeft niet te wachten op “de juiste week” om een normaal geprijsd product te kopen.
- Minder “jacht” op deals: minder prikkels om extra te kopen “omdat het nu goedkoop is”.
Een handige tip blijft: kijk niet alleen naar “gratis” of “actie”, maar naar de prijs per stuk en of je het ook echt opmaakt.
Kort samengevat
Nederlanders houden van “1+1 gratis” omdat het voelt als winst, zekerheid en slim inkopen. Maar supermarkten (zoals Lidl) zetten nu vraagtekens bij stapelkortingen en willen terug naar vaste prijzen. In andere landen bestaan aanbiedingen ook, maar de intensiteit en vorm verschillen sterk.
