Oma-drab – Natasja van der Woude

Ze verdiende een nominatie op het lijstje van grootste control freaks, zei haar zoon. Hoewel die uitdrukking wat ongenuanceerd en horkerig klonk, kon ik hem geen ongelijk geven.

Een jaar geleden belde zijn moeder mij. Ze was toen 82 jaar en er was kanker geconstateerd. Ze koos ervoor geen behandeling meer te ondergaan. Ze had een ontzettend fijn leven gehad. Ze koesterde haar drie zonen, hun vrouwen en bovenal haar kleinkinderen.

Op haar leeftijd woonde ze nog zelfstandig en zorgde ze goed voor zichzelf. Ze deed zelfs nog vrijwilligerswerk in het naastgelegen verzorgingstehuis, waar ze het entertainment verzorgde voor “de oudjes”, zoals ze de bewoners lachend noemde. Ze knutselde niet alleen met hen maar voerde vooral mooie gesprekken over de levens die waren geleefd.

De kleinkinderen logeerden regelmatig bij haar en noemden haar liefkozend “oma-drab”. Dat verwees naar de filterkoffie die ze altijd kregen, waarin steevast wat drab zat omdat het koffiefilter weer dubbel was geslagen. Ze hadden haar meerdere keren koffiecups aangeraden maar daar moest ze niets van weten.

Tijdens het eerste gesprek na haar overlijden, waarbij ik te midden van haar nabestaanden zat, hoorde ik deze verhalen aan. Ik herkende ze meteen. Ook ik had koffie met drab gekregen maar boven alles herkende ik de intelligente, ondernemende vrouw die zij beschreven. Een vrouw die haar nabestaanden wilde ontlasten door samen met mij haar laatste wensen vast te leggen.

Haar zonen wilden daar op dat moment niets van weten dus voerde ik het gesprek alleen met haar. Daarbij verbaasde ik me vooral over haar daadkracht en de gedetailleerde manier waarop zij haar afscheid beschreef.

Toen haar oudste zoon mij belde na haar overlijden, vroeg hij mij om die laatste wensen voorlopig op kantoor te laten. Met haar regisserende aard had ze een groot deel van hun leven bepaald. Ze waren haar daar dankbaar voor. Het had hen gevormd tot wie zij nu waren samen met hun partners. Bovendien, grapte hij, had ze door de jaren heen een flinke batterij schoondochters versleten en dat was niet altijd de keuze van de zonen zelf geweest.

Zonder haar aantekeningen over haar laatste wensen ging ik naar de familie. Dat voelde dubbel ondanks dat ik weet dat je niet over je graf heen kunt regeren. Stel dat ze haar wilden cremeren in plaats van begraven? Of haar ergens anders wilden opbaren terwijl zij zo graag thuis wilde blijven?

Mijn zorgen bleken onnodig. Het waren kinderen van hun moeder, ondersteund door ideale schoondochters en kleinkinderen. Besluitvaardig en eensgezind namen zij vrijwel dezelfde beslissingen als zijzelf had gedaan.

Het enige wat afweek, was de afsluiting: een aangeklede borrel in plaats van de door haar gewenste koffie met cake. “Een generatieverschilletje”, zeiden ze. Maar boven alles wilden ze met dankbaarheid proosten op haar leven en op alles wat zij voor hen en hun omgeving had betekend. En dat ging nu eenmaal niet met koffie.

Natasja van der Woude
www.natasjavanderwoude.nl