Letterlijk – door Dirk Kaan

‘Let op voor de zij-instroom!’ Ik hoor het mezelf zo roepen naar mijn kinderen op het strand. Wie het woord letterlijk neemt, komt inderdaad soms uit op het strand. Trouwens, wie het woord letterlijk letterlijk neemt komt uit bij een dood lichaam dat in de vorm van een letter op de grond ligt. Maar dat terzijde. Het schooljaar, mijn schooljaar, is nu halverwege. En dat strand komt met rasse schreden dichterbij … nee, zij-instromen is soms zo gek nog niet.

Toch blijven er negatieve gedachten opkomen bij het z-woord. Je gaat namelijk door een zijdeur naar binnen om niet gezien te worden. Als je te laat komt op een feestje of te laat voor de bespreking over het innemen van Groenland. Of te laat om met 7 andere partijleden uit de partij te stappen. En wat doe je dan? Ik ben zelf altijd te laat (of te vroeg) op het ritme van muziek. Het is knap om zo uit de maat te kunnen dansen. Mijn beste dans is daarom schuifelen. De zij-uitstroom van de dansvloer richting de bar gaat overigens altijd schuifelend en vlekkeloos.

Ook in het dagelijks leven kom je zij-instromers tegen. Het zijn vaak frustrerende mensen. Je komt uit bij diegene die de complete invoegstrook gebruikt en op het laatste moment zij-stroomt in de file. Het is degene die bij de Appie zegt: ‘Mag ik er even tussen, ik heb alleen maar een winkelwagen vol met meuk?’ En natuurlijk zeg je ‘ja’, om later te bedenken waarom je dat eigenlijk deed.

Als je als een hij bent geboren, maar een zij wil zijn, dan moet de maatschappij je opnieuw omarmen. Je moet als een zij instromen. Er zit dan veel moed en durf in dat kleine woordje ‘zij’. Ik wilde zeggen dat je er ballen voor moet hebben, maar die beeldspraak past hier niet.

Door het zij-instroom te noemen, maken we tegelijkertijd duidelijk dat er ook zoiets is als hoofdinstroom. Is dat dan de norm? De rechte lijn? De officiële route? Is dat dan hoe het heurt? Alles wat daarvan afwijkt frustreert, is niet normaal, anders dan de rest. Maar ik weet als geen ander dat dit niet waar is. Integendeel. In de natuur zijn zijstromen vaak cruciaal. Rivieren worden gevoed door vele zijrivieren, die elk weer hun eigen ‘sub-zijrivieren’ kunnen hebben. Sub-zij-instromers, zullen die ook bestaan?

Wie op school zij-instroomt, brengt net als zijrivieren iets anders mee. Levenservaring. Een andere kijk op zaken. Door zij-instromers wordt het onderwijs rijker. We komen misschien van de zijkant, maar houden de boel wel in beweging. Soms onstuimig, soms langs onze eigen weg, maar altijd met nieuw water.

Dirk Kaan