Koningsdag: oranje (on)verplicht- door Júne van der Ende

‘De zomer breekt weer aan,’ denk ik terwijl ik op de brandtrap buiten mijn studentenhuis de zonnestralen opneem. Mijn huisgenoten en ik hebben net de plannen voor koningsnacht doorgenomen: hoeveel bier moet worden gehaald, waar in de stad we heen gaan en wie er allemaal oranje aandoet.

Wat een raar concept is Koningsdag eigenlijk ook. We vieren de verjaardag van onze koning, maar eigenlijk is het een goed excuus om te feesten. Of je nou voor of tegen het koningshuis bent, het is een dag van samenkomen. Ik ben ervan overtuigd dat niemand een Koningsdag kan herinneren waarop diegene alleen op de bank zat. Het speelt toch een beetje in op de nationaliteitsgevoelens van Nederlanders. Toen ik recentelijk mijn Amerikaanse vriendinnen vertelde dat Koningsdag eraan komt, kreeg ik rare reacties. ‘Everybody is wearing orange, why? You guys just go into the street and drink and party, that sounds fun?’ Maar Koningsdag is zoveel meer dan dat. Door de jaren heen heb ik sommige van mijn dierbaarste herinneringen te danken aan 27 april.

Als klein kind ben ik al opgegroeid met Koningsdag en natuurlijk de Koningsspelen. Koekhappen, zaklopen, schminken en niet te vergeten het springkasteel. Elk jaar weer een liedje van Kinderen voor Kinderen meezingen en de markten afstruinen. Nu ik ouder ben geworden, heeft mijn Koningsdag toch een andere invulling gekregen. Zo ga ik dit jaar voor het eerst naar een festival in Amsterdam tijdens deze feestelijke dag. Althans, dat is de planning voor nu: samen met vriendinnen gaan we ons begeven in de hoofdstad van Nederland, tussen de overvolle bootjes en de toeristen die per ongeluk in de chaos zijn beland. Maar Koningsdag is net als oud en nieuw: iedereen heeft altijd hele hoge verwachtingen van het feest, maar toch valt het altijd een beetje tegen. De helft van de tijd ben je bezig met je vrienden zoeken en het lopen van locatie naar locatie, want stel nou dat het ergens anders leuker is? Toch is Koningsdag misschien wel mijn favoriete feestdag: er zijn geen verplichte dineetjes zoals bij kerst en het geld dat je bespaart doordat je geen cadeaus hoeft te kopen, kun je uitgeven aan bier. Iedereen doet lekker gek en het maakt niet uit of je je baas tegenkomt of je buurvrouw want iedereen is vrolijk, goedgezind en gekleed in een oud voetbalshirt.

Over outfits gesproken, ik sprak laatst met mijn vriendinnen die mij vergezellen naar het festival in Amsterdam, toen zij tot mijn verbazing vertelden: ‘Ik doe geen oranje aan hoor, ik vind dat zo’n lelijke kleur.’ Waarop andere vriendinnen aansloten met dezelfde gedachten: oranje is ‘out’. Ik vond het persoonlijk maar raar. Ik denk namelijk dat een groot deel van de verbondenheid die mensen voelen op Koningsdag komt doordat we met z’n allen oranje dragen, vlaggetjes op onze wangen hebben en meezingen met Nederlandse hits. Toen ik dit verhaal aan mijn vriendinnen uitlegde, keken ze me maar gek aan. ‘Júne, het is echt niet zo diep. Oranje staat mij gewoon niet goed, ik zal wel oranje accessoires dragen, oké?’Natuurlijk blijft Koningsdag een leuk, groot feest en zit er over het algemeen geen diepe gedachte achter. Maar toch voelt het fout en ‘tegen de regels’ om af te wijken van de tradities die we van jongs af aan al volgen. Gek genoeg zijn mijn vriendinnen niet de enigen die geen oranje dragen op Koningsdag. Een van mijn huisgenoten vertelde dat hij gewoon een ‘normale’ broek en een shirt aandoet. En ik snap zelf ook dat oranje misschien niet ieders favoriete kleur is. Ik heb zelf precies geteld één topje in mijn kast dat oranje gekleurd is, een topje dat ik vorige week heb gekocht omdat ik erachter kwam dat ik geen oranje in mijn kast had liggen. Maar ondanks de kleur: denk je dat ook maar één kind op 27 april tegen zijn ouders zegt dat hij geen oranje aan wil?

Dus waarom is het zo dat iedereen opgroeit met het idee dat oranje dragen ‘verplicht’ is op Koningsdag, maar dat het naarmate we ouder worden belangrijker is hoe we eruitzien en we niet genoeg motivatie kunnen vinden om toch maar een oranje shirtje te kopen? Wanneer zijn we dan ‘te oud’ om de gekke kant van Koningsdag te ervaren? Om antwoord op die laatste vraag te krijgen hoef ik alleen maar naar mijn moeder te kijken. Mijn moeder, die begin vijftig is, staat zonder twijfel aankomende maandag in de menigte, volledig in het oranje gekleed, te dansen alsof het haar laatste dag is. Dat is mijn motivatie om mij niet te laten beïnvloeden door de mensen om me heen en om dit jaar toch een oranje shirt aan te trekken en rood-wit-blauwe schmink op mijn gezicht te verven.

Want of je nou 5 bent of 50, of je voor of tegen het koningshuis bent en of je Nederlander bent of toerist: voor mij gaat Koningsdag over samenkomen. Even een dag niet hoeven na te denken over het dagelijks leven, maar iemands verjaardag vieren alsof het jouw kaarsjes op de taart zijn die worden uitgeblazen.

Ik kan in ieder geval met zekerheid zeggen dat ik op Koningsdag ergens te vinden ben in Amsterdam, in een oranje outfit en met een door bier doorweekt kapsel. En de dinsdag na het feest zit ik weer op diezelfde brandtrap in de zon. Misschien een beetje brak, misschien een beetje teleurgesteld dat het niet perfect was, maar wel met nieuwe herinneringen. Want dat is waar Koningsdag echt om draait.