Bruggen in Alkmaar, rondje bolwerken

Hoe kijk je naar bruggen, als onderdeel van een geheel, als individuele brug met haar schoonheid of lelijkheid, als onderdeel van technische of politieke dispuut. Dat komt allemaal aan de orde. Voordat de individuele bruggen aan bod komen, eerst iets over de bruggen die toegang tot de (binnen)stad geven. Wij maken een denkbeeldige wandeling, een rondje om de binnenstad. Met een stadskaart is dat goed te volgen. De wandeling gaat langs de elf huidige toegangsbruggen tot de stad. Wij lopen over de vergraven vestingwal met de bolwerken en langs het Noordhollandsch Kanaal.

Op de kaart (1593) van Cornelis Drebbel zien wij de contouren van de stad zoals die er nu ook zichtbaar is.

Het Noordhollandsch Kanaal heeft echter het Schermereiland afgesneden, de Schermerbrug is dan ook niet meegenomen, en ook de Schelphoek lig nu buiten van de binnenstad. Onderweg zijn gebouwen en plekken te zien met hun eigen verhaal. Een boek waardig. Maar teveel voor deze nieuwsbrief, hier houden wij het bij de elf bruggen en terloops de bruggen die wij passeren.

Waar te beginnen?
Dat is overal mogelijk. Hier is de Heilooërbrug als beginpunt genomen. De naam zegt het al, de brug richting Heiloo. We klimmen tussen de Singelgarage en de Molen van Piet omhoog naar het Grote Bolwerk voor een mooi uitzicht op de Kennemerstraatweg en het Varnebroek. Wij lopen langs de nieuwe parkaanleg (2025) rond de molen richting de Nassaubrug met de houten leuningen van boomstammetjes (kneppels).
Onderweg zien wij een in 2015 geplante boom met de ijzeren band om de boom die herinnert aan de fusie tussen Alkmaar, Graft-De Rijp en Schermer. Op het pad wandelen wij verder tot op de Lamoraalsluis, alleen te herkennen aan de muur boven het water. De voormalige sluis is de verbinding tussen de Lindengracht en de Singelgracht. We houden links aan en klimmen het Clarissenbolwerk op richting het Kruithuis, waar kunst te bewonderen is.

Nassaubrug foto auteur

Tijdens de parkaanleg rond 1870 is de vestingwal vergraven, alleen de bolwerken zijn op niveau gebleven, nu met een hoogteverschil van zo’n 3 à 4 meter. Vanaf het Kruithuis heb je een mooi zicht op de Bergerbrug, als verbinding tussen het Kerkplein en Bergen. Wij lopen langs de zijkant van het Provenhuis Paling en Van Foreest en langs de opgravingen van het Clarissenklooster nabij het eethuis Bodrum. Wij komen op het laatste stuk vestingwal en bevinden ons nu achter Theater De Vest en klimmen op het Munnikenbolwerk. Verderop zien wij het Stadskantoor met daarvoor het Texelsehek en aan de andere kant van het Stadskantoor de Tesselsebrug. Het Texelsehek is alleen herkenbaar aan de witte leuningen. Wij lopen via Brug 2, over het Afgesneden Kanaalvak naar het politiebureau. Daarmee zijn we begonnen aan het meer stenige deel van de route.

Ringersbrug Foto Marijke Soeting      

Via de Tesselsebrug lopen wij langs het stadsstrand, voor hoelang nog want het zou moeten sluiten, naar het groen van de Noorderkade. Wij passeren de Ringersbrug en het beeld met Adriaen Anthonisz. Onderweg nog voor de Friesebrug zien wij twee bruggen langs het Noordhollands Kanaal. De Friesebrug over, lopen wij door het Victoriepark via de Rotorenbrug over de Bierkade richting Willemsbrug bij de Accijnstoren. Links aanhoudend komen wij, de Turfmarkbrug passerend, op de Voormeer en gaan richting Boombrug, mooi gerestaureerd en met een teruggeplaatst hek. Wij lopen door de Schelphoek via de Wolfpadbrug richting ingang Bolwerk. De Wolfsbrug, die over de Baansingelgracht ligt, passeren wij. Wij lopen via het Kwerenbolwerk langs de Popmansbrug, die er als verbinding ligt tussen het Klein Nieuwland en de Baansingel. En verder, over de Baansluis, komen wij links na een lichte klim op het Kleine Bolwerk, vanwaar zien wij de Bleekersloot aan de overkant van de Singelgracht zien liggen en naar rechts kijkend de Emmabrug. Vanaf hier langs het Kennemerpark richting beginpunt.

Volg Lucas op: Facebook: Je bent Alkmaarder als…
Of kijk voor de bruggen bij het Regionaal Archief Alkmaar
Of lees zijn boek: Bruggen geschiedenis van Alkmaar, aan de hand van historische kaarten, Pas op! Bukken! Brug! ; van 1150 tot en met 2020.