Bruggen in Alkmaar, pleinbruggen – door Lucas Zimmerman

Als regionale marktstad had Alkmaar vanaf de middeleeuwen daarop afgestemde pleinen, zoals bijvoorbeeld het Waagplein, dat geleidelijk naar de behoefte van de tijd werd uitgebreid. Als overblijfsel van een parkeerbeleid uit de jaren 1960 worden enkele pleinen nog steeds gebruikt om auto’s te stallen, terwijl het juist zulke aantrekkelijke locaties kunnen zijn voor stadsbewoners en bezoekers. Met inspirerende ontwerpen kunnen deze open ruimten in de stad, met groen en zitplekken, tot mooie Alkmaarse verblijfsplekken in de stenige binnenstad worden omgevormd.

Nu het terrassenweer aanbreekt, zoeken wij die plekken ook op aan de randen van de straat. Maar ook pleinen zijn geliefde plekken voor terrassen; die combinatie is in Alkmaar echter karig, vaak eentonig en weinig onderscheidend. Alkmaar heeft open ruimten die omgevormd kunnen worden tot pleinen om er gezellig te vertoeven, maar die worden nog te veel gebruikt als verblijfplaats voor onze twee- en vierwielige voertuigen, terwijl we daarvoor toch mooie opbergplekken hebben gemaakt. Voor fietsen zijn er fietsenstallingen, zoals de nieuwste: De Afstap aan de Laat, naast de Jumbo. Voor auto’s zijn er parkeergarages, zoals parkeergarage De Schelphoek aan de Korte Vondelstraat. Allebei in of bij iconische gebouwen: de voormalige V&D aan de Laat en de voormalige Zoutziederij De Eendracht aan de Schelphoek.

 

Specifieke pleinen zijn die op een brug liggen. In Alkmaar zijn er twee plekken waar de combinatie van plein en brug samenkomt. Hier komen drie elementen tezamen in de terras-plein-brugcombinatie. Op deze twee pleinbruggen zijn auto’s te gast en mogen ze er alleen komen als ze van een leverancier of een bewoner zijn. Deze pleinbruggen zijn de Gewelfde Stenenbrug en de Platte Stenenbrug. De Gewelfde Stenenbrug is de oudste brug met een plein in Alkmaar, zoals te zien is op de kaart uit 1560 van Van Deventer. De Platte Stenenbrug komt pas in beeld als pleinbrug op de kaart van Drebbel uit 1597.

Het pleingevoel is er bij beide niet echt. Door de verhouding tussen de maten van het plein en die van de bebouwing ontbreekt de beslotenheid van een plein, maar dat is de aard van de Alkmaarse pleinbrug.

 

De derde pleinbrug is er niet meer: dat was de Nieuwlandbrug over de Oudegracht. Deze brug, die liep van niets naar niets, heeft er gelegen van 1972 tot 2012 en is in 2012 vervangen door een brug die lijkt op een ophaalbrug, op de plek van de oude brug van vóór 1972. De in 2012 gesloopte brug kon met haar breedte een mooi lokaal pleintje zijn op een brug.

Zo zien we dat Alkmaar van alles heeft wat past bij de schaal van de binnenstad. Dat moeten we koesteren en verbeteren, zodat de stad nog aantrekkelijker wordt voor haar bewoners en bezoekers.

De open ruimten zijn mooie plekken in de stad die de goede dingen van de stad combineren. Willen wij dat behouden, dan zou een speelsere vlakverdeling van de terrassen en een betere verdeling over de pleinen — met niet een zo economisch mogelijk volgezet stuk plein — welkom zijn. Denk daarbij aan minder stoelen per vierkante meter, waarbij een ruimer terrasgebied wordt toegestaan.

Voor de leefbaarheid zouden terrassen niet te veel boven het straatniveau moeten uitsteken en zijn er meer vrije zitplaatsen nodig om even te zitten als je even niet op een terras wilt zitten.