Bruggen in Alkmaar, bruggen bekijken vanaf het water of vanaf de wal – door Lucas Zimmerman

Bij het bezoek aan andere steden met water doen wij altijd eerst een rondvaart; je kunt dan op een rustige manier de stad verkennen. Bij een wandeling daarna komt de rest aan bod, beide hebben zo hun charme. Je ziet het net iets vanuit een andere hoek en met verschillende perspectieven. In onze stad is het op beide manieren goed te doen. Maar in bijvoorbeeld Den Bosch is dat via het water wel heel anders, omdat je daar niet alles vanaf de wal ziet. Dat hebben wij in Alkmaar niet: wat je vanaf het water kunt zien, kun je ook zien vanaf de straat of het park. Daarnaast heb je het gemak van het zitten, maar wel regelmatig bukken bij te lage bruggen, tegenover het bezig zijn met wandelen. Op de boot is het vaak al voorbij voordat je er erg in hebt en je moet ook nog regelmatig achterom kijken om iets te zien.

In Alkmaar zijn er wel tien ophaalbruggen in meerdere soorten en maten; zo geldt dat ook voor de andere brugtypen. Die hoef je dus niet allemaal uitgebreid te bekijken om een indruk te krijgen.

Een route die zowel lopend als varend een goed beeld geeft, is die vanaf de Turfmarkthaven via de Oudegracht naar de Lamoraalsluis en weer terug langs de Singelgracht richting de Boombrug. Vanaf daar langs het Noord-Hollands Kanaal richting de Bierkade en bij de Rootorenbrug langs het Luttik Oudorp tot aan de Mient en verder richting Verdronkenoord. Via het Verdronkenoord richting Accijnstoren en rechtdoor over het Zeglis tot aan de Boombrug en via de Schelphoekgracht weer naar de Turfmarkt. De 31 bruggen waar je dan onderdoor- of langs vaart, geven een mooi beeld van de bruggen in Alkmaar.

Van de ophaalbruggen is er geen één hetzelfde. Of de brug is geheel van hout, zoals de Werfbrug (foto met waterspiegeling) bij de Stadstimmerwerf, of geheel van beton en kan die niet eens bewegen, zoals de Nieuwlandbrug bij het Groot- en Klein Nieuwland. Andere hebben weer een stenen gedeelte tussen de kade en het beweegbare deel van de brug. Ook de scharnieren, van zwart geverfd ijzer, bovenop de hamei verschillen per brug. Maar ook de neuten, waarop de hamei rust, zijn niet bij alle ophaalbruggen hetzelfde. Een geheel andere uitvoering heeft de Rootorenbrug aan het eind van het Luttik Oudorp langs het Noord-Hollands Kanaal. Deze moderne brug is geheel in staal uitgevoerd, waarvan het brugdek, de val, tussen de hameistijlen past. Dat in tegenstelling tot de klassieke ophaalbrug van het Hollandse type, waarbij de val tegen de hamei aan zou komen.

Ook de welfbruggen, een vaste brug met een getoogde doorvaaropening, zijn er in varianten. De geheel in metselwerk uitgevoerde oude exemplaren, zoals de Gewelfde Stenenbrug aan het eind van de Langestraat en de Lamoraalsluis (foto met Grote Kerk op achtergrond) in het Bolwerk, of de betonnen exemplaren met een metselwerk bekleding, zoals de Wagenaarbrug tussen de Koorstraat en het Ritsevoort of de Zoutkeetbrug tussen de Korte Vondelstraat en de Vondelstraat.

Daarnaast zijn er nog de basculebruggen waarvan het tegengewicht onder de grond zit, in tegenstelling tot de ophaalbrug waarvan het tegengewicht zichtbaar op de hamei rust. De oudste basculebrug van Alkmaar is de Sint Annabrug (1865) over het Luttik Oudorp. De opvallendste is de Friesebrug met de oude basculebrug uit 1952 en de nieuwe uit 2008. Dat is te zien als de brug voor het scheepvaartverkeer is geopend; de jaartallen zijn dan meer dan levensgroot te zien aan de onderkant van de brug. Je moet dan wel aan de kant van de Frieseweg staan. Maar de brug zit niet in de route.

De vaarroute is een klein anderhalf uur te doen. Voor de wandeling heb je ongeveer dezelfde tijd nodig.

Naast de bruggen zijn er nog tal van andere stadse dingen te zien: gebouwen en een variatie aan groen op het Bolwerk.