Bruggen in Alkmaar, bruggen bekijken vanaf het water of vanaf de wal – door Lucas Zimmerman

Je kon het ook in de vorm van een brede sloot of gracht als een versperring gebruiken bij het betreden van het erf of het binnenkomen van de stad. Ook werd het gebruikt als open riool, wat schoon en veilig drinkwater bedreigde. Wijn en bier werden toen als veilige dranken gezien.

Alkmaar ontstond op een strandwal en had van nature drie getijdengeulen, die samenkwamen ten oosten van de strandwal, ongeveer bij de huidige Mient. Uit het noorden kwam de Rekere, uit het zuiden stroomde de Die en uit het oosten kwam het Zeglis. Duinwater kwam vanuit het westen via beekjes en later via gegraven kanaaltjes. Veenriviertjes werden vergraven tot vaarten en rond de drooggemaakte waterplassen ontstonden boezems. Al dit water was van levensbelang: door het te drinken, het land te bevloeien en er met schepen over te varen.

Overal waar dit water een weg kruiste, kwam er een brug voor de handkar, de paard en wagen, paard met ruiter en het voetvolk. Veel van deze onbekende bruggen verdwenen weer, daarvan hebben we geen weet. Maar soms weten we dat wel omdat er grachten lagen die belangrijke gebouwen omsloten en welhaast zeker een brug hadden, zoals bij de Grote Sint Laurenskerk en het Hooge Huys (1)* in de 11de eeuw. Maar hoe verder we in de tijd komen, hoe meer er bekend is over de grachten en bruggen. * De nummers tussen haakjes zijn te zien op de kaart.

Het water van de Breedstraat (4), Spanjaardstaat (5), Keizerstraat (5) en het Vijvertje (3) verdwijnt rond de eeuwwisseling van de 16e naar de 17de eeuw. Bij de Keizerstraat verdwijnt het laatste stuk water in 1607.

De nog aanwezige gedeelten van de oude vestinggracht verdwenen definitief in de 19e eeuw. Daaraan herinneren ons de nu nog bekende straatnamen zoals het Vijvertje, de Geest(water)(2) en de Boezemsingelgracht (11). Alleen de Vestgracht (10) achter de Wageweg heeft niet zo’n herkenbare naam.

Meer tot de verbeelding sprekende verdwenen grachten zijn de Gedempte Nieuwesloot (6), alleen al vanwege de naam, en de Laat (7). Over beide is het nodige geschreven en zijn foto’s en prenten die tot de verbeelding spreken.

Minder aansprekende verdwenen grachten zijn de Kolksloot op de plaats van de huidige Westerkolkstraat, Gedempte Baansloot en Baanstraat (8) en de Schelphoekgracht (9), die overigens gedeeltelijk is teruggekomen in 2012.

Alleen in de Gedempte Nieuwesloot is de herkenbaarheid van deze gracht en sommige bruggen in het straatbeeld zichtbaar gemaakt met blauwe straatklinkers.
In de Breedstraat, die binnenkort wordt aangepakt, biedt dat bij de Krebbesteeg waar een brug heeft gelegen een mooie gelegenheid, die zichtbaarheid te realiseren.