400 jaar Jan Steen – door Bas Zevenbergen

Er zijn momenten dat we om ons heen kijken en denken aan het “huishouden van…”, of dat we ergens bijna van verveling omver dreigen te vallen en hopen op een beetje “leven in de brouwerij”. Op dat soort momenten denken we, ongemerkt, een beetje aan Jan Steen. Voor mij de ‘cabaretier van de 17^e eeuw’, de rebel, de man die met zijn schilderijen (gebaseerd op het dagelijks leven) een beeld gaf van het leven van de boeren, burgers en buitenlui.

Die Jan Steen werd 400 jaar geleden in Leiden geboren en dat moet, zou je denken, door de kunstwereld groots gevierd worden. Maar ……..

Afb.1 In weelde siet toe 1663 (105×145) Kunsthistorisches Museum Wenen

BUITEN HET PODIUM
Maar… daar wordt in de kunstwereld anders over gedacht. Steen staat niet in de top drie van de vaderlandse meesters en hem is in het grootste museum dat wij kennen — het mij zo geliefde Rijksmuseum — geen overzichtstentoonstelling van zijn enorme oeuvre gegund.

Laten we Rembrandt als onomstreden beschouwen. De fantastische Hals gunde ik in 2024 zijn moment of fame, maar Vermeer mag van mij wel een stapje terug doen. De ‘Sfinx van Delft’ was in de zeventiende eeuw onzichtbaar en is wat zijn onderwerpen betreft eigenlijk gewoon saai: veel brieflezende of -schrijvende vrouwen en musicerende dames waar geen lachje vanaf kan.

Nee, het Rijks had Jan Steen moeten omarmen; zij hebben als enige echt de ruimte om eer te bewijzen aan het omvangrijke repertoire van deze verteller pur sang. Zijn schilderijen moet je eigenlijk beluisteren, de sfeer ervan inademen en zijn morele boodschappen ter plekke kunnen bespreken. Jan Steen is de verpersoonlijking van “tot lering en vermaak”, de titel van één van de meest aansprekende tentoonstellingen die ik heb mogen meemaken.

DE LAKENHAL
Maar… natuurlijk wordt er wel aandacht besteed aan 400 jaar Jan Steen, en wel in de stad waar hij werd geboren en — na omzwervingen in Den Haag, Delft, Warmond en Haarlem — ook is overleden: Leiden. In Museum De Lakenhal.

Een prachtig, sympathiek museum. Ik kom er graag en hoop dat tienduizenden Steen-fans de weg naar de Oude Singel weten te vinden. Maar het is wat klein. Ik hoop dat de organisatie creatief is en de ruimte weet te vinden om het werk van Steen eer aan te doen. Die ruimte is er wél in de Jan Steen-tentoonstelling op The Fun Part of Art.

VIRTUELE EXPOSITIE
Op dit moment zijn de voorbereidingen in volle gang voor een virtuele expositie over Jan Steen op mijn platform www.thefunpartofart.nl ,

Het wordt een tentoonstelling met schilderijen uit nationale, maar vooral buitenlandse musea. Maar ook met verrassende invalshoeken, want enige interpretatie is mij niet vreemd 😊.

Om een tipje van de sluier op te lichten,  laat ik hier “Het stoeiend paar” zien:

Dit schilderij hangt in museum De Lakenhal te Leiden. Maar het is het 1^e deel van een vervolgverhaal. Deel 2 hangt in de Hermitage (St. Petersburg). Gezien de huidige geopolitieke problemen is deze combinatie “live” niet te zien. Maar The Fun Part of Art kent geen grenzen. Dus de moraal hoeft u niet te ontgaan.

En wat ook niet onaardig is, de afbeeldingen (met uitleg) en videofilmpjes kun je heerlijk vanaf de bank bekijken. Op de mobiel of laptop, maar nog mooier en duidelijker via het Tv-scherm (d.m.v. smartview of casten). Bijvoorbeeld “het oestereetstertje”:

Expres wat klein afgebeeld, het is namelijk  20×15 cm klein. In het Mauritshuis lopen bezoekers er vaak aan voorbij. Hoe mooi zou het zijn wanneer je dit meesterwerkje ‘levensgroot’ op je scherm ziet. Het is vanaf april mogelijk en dat voor slechts €1,- per maand.

Bas Zevenbergen
www.thefunpartof art.nl