25 april – Wereld Malaria Dag – Ook risico bij familiebezoek in malariagebied
“Malaria is niet gevaarlijk voor volwassenen” is een vaak gehoorde boodschap bij mensen die familie hebben in een hoog-risico malariagebied. Dit klopt niet. Het is een misverstand dat je geen malaria kunt oplopen als je ergens bent geboren of opgegroeid waar malaria voorkomt. Als je langere tijd in een land woont waar géén malaria is, zoals in Nederland, raak je die bescherming snel kwijt. Daardoor heb je weer net zoveel kans om ernstig ziek te worden als iemand die in Nederland is geboren.
GGD-arts Daniël van Knijff: “Helaas wordt het risico door dit misverstand vaak onderschat en worden malariapillen soms niet of te laat ingenomen. Sommige mensen hebben erfelijke kenmerken (zoals sikkelcel‑dragerschap of G6PD‑deficiëntie) die een beetje extra bescherming geven tegen malaria. Maar ook zij moeten alle voorzorgsmaatregelen en preventieve malariamiddelen gebruiken. Met de juiste voorbereiding voorkom je dat een prettig familiebezoek eindigt in een gevaarlijke ziekte, zoals malaria.”
Tijdens familiebezoek verblijf je vaak:
- in woningen zonder airco of ventilator
- zonder horren of klamboe
- in gebieden met veel muggen
- in dorpen of afgelegen plekken met minder zorg
Hierdoor is de kans op malaria groter dan tijdens een gewone vakantie. Ook moeten mensen soms onverwacht vertrekken, bijvoorbeeld bij ziekte of overlijden in de familie. Dan is er minder tijd voor goede voorbereiding, wat extra risico geeft.
Malaria wordt veroorzaakt door een parasiet (Plasmodium) die via de beet van een malariamug in het bloed terechtkomt. Deze mug (meestal de Anopheles-mug) steekt vooral ’s avonds en ’s nachts. Alleen de vrouwtjesmug kan malaria overdragen. Wanneer zij een besmet persoon heeft gestoken, kan zij de parasiet bij een volgende steek doorgeven aan iemand anders.
Je kunt klachten krijgen zoals koorts, rillingen, hoofdpijn en spierpijn. Soms beginnen de klachten pas weken na thuiskomst. Malaria is in Nederland een meldingsplichtige ziekte. Dat betekent dat een arts een besmetting moet melden bij GGD Hollands Noorden, zodat snel maatregelen kunnen worden genomen.
Malariatabletten zijn medicijnen die helpen voorkomen dat de parasiet zich in je lichaam kan ontwikkelen nadat je bent gestoken door een besmette mug. Ze genezen geen muggenbeten, maar verminderen de kans dat een infectie uitgroeit tot ziekte. Afhankelijk van het land waar je naartoe reist, kunnen verschillende soorten tabletten worden geadviseerd. Welke tabletten geschikt zijn, hangt af van je bestemming, verblijfsduur en persoonlijke gezondheidssituatie. Laat je daarom goed informeren tijdens een consult bij het Reizigersspreekuur.
In de meeste Europese landen komt malaria niet voor. Soms zijn er kleine uitbraken in Zuid- en Oost-Europa. Het grootste risico loop je in Afrika (vooral ten zuiden van de Sahara), Azië, Midden- en Zuid-Amerika.
- Bescherm jezelf goed tegen muggen
- Draag kleding met lange mouwen
- Gebruik DEET (30–50%)
- Slaap onder een geïmpregneerde klamboe (neem deze mee in je koffer)
- Houd de slaapruimte zoveel mogelijk muggenvrij met airco of ventilator
- Neem de juiste malariapillen
- Begin op tijd
- Slik ze elke dag volgens voorschrift
- Maak de kuur af, ook na terugkomst
- Kinderen en zwangeren: liever niet reizen
- Kinderen onder de 5 jaar lopen het grootste risico op een ernstig verloop van malaria; reis alleen met jonge kinderen in geval van nood
- GGD Hollands Noorden raadt af om met kinderen onder de 5 jaar naar een hoog-risico malariagebied te reizen
- Ook als je zwanger bent, is reizen naar een hoog-risico malariagebied niet verstandig
- Laat je vooraf goed adviseren, bijvoorbeeld bij het Reizigersspreekuur van GGD Hollands Noorden
- Laat je op tijd adviseren
Plan je afspraak 4 tot 6 weken vóór vertrek bij het Reizigersspreekuur van GGD Hollands Noorden: www.ggdhn.nl/op-reis
